Co zrobić, gdy były partner utrudnia kontakty z dzieckiem?

Co zrobić, gdy były partner utrudnia kontakty z dzieckiem?

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez jednego z rodziców (np. niestosowanie się do ustalonego harmonogramu wizyt, niewydawanie dziecka na spotkania, nastawianie go negatywnie do drugiego rodzica) to poważny problem niestety dość często spotykany. Najważniejsze to nie pozostawać bezczynnym – istnieją prawne sposoby przeciwdziałania takim działaniom. Oto kroki, które warto podjąć:

1. Uregulowanie kontaktów przez sąd (jeśli nie są ustalone): Jeśli rozstaliście się bez formalnego określenia kto, kiedy i na jakich zasadach widuje dziecko, należy jak najszybciej to unormować. Trzeba złożyć wniosek do sądu rejonowego (wydział rodzinny) o ustalenie kontaktów z dzieckiem. We wniosku przedstaw swój proponowany harmonogram spotkań – uwzględniając regularne wizyty (np. co drugi weekend), podział świąt, wakacji, ferii itp.. Sąd po rozpoznaniu wyda postanowienie określające, kiedy drugi rodzic ma Ci dziecko wydawać i w jakim wymiarze możesz spędzać z nim czas. Taki prawomocny harmonogram staje się tytułem wykonawczym.

2. Egzekwowanie już ustalonych kontaktów: Jeżeli kontakty zostały już określone (przez wyrok rozwodowy, orzeczenie sądu lub ugodę), a były partner notorycznie je narusza, możesz złożyć do sądu wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej za każdy utrudniony kontakt – potocznie mówi się o "egzekucji kontaktów". Procedura wygląda tak, że najpierw sąd wydaje postanowienie wzywające opornego rodzica do wykonywania orzeczenia i zagrożenie, iż w razie dalszego utrudniania zostanie obciążony konkretną kwotą za każdorazowe niewydanie dziecka. Jeśli to nie poskutkuje i nadal dochodzi do naruszeń, sąd na kolejny wniosek wymierzy temu rodzicowi karę finansową(grzywnę) – może ona wynosić nawet kilkaset czy kilka tysięcy złotych za każdy niewykonany kontakt, sumując się do bardzo dotkliwych kwot. Środki te są zasądzane na rzecz poszkodowanego rodzica (lub dziecka). Warto skrupulatnie dokumentować każde niewywiązanie się z kontaktu – zapisywać daty, okoliczności, mieć świadków czy korespondencję, w której drugi rodzic np. odmawia wydania dziecka.

3. Zawiadomienie organów ścigania (w skrajnych przypadkach): Same utrudnianie kontaktów nie jest obecnie osobnym przestępstwem (choć pojawiają się pomysły jego penalizacji – proponowano do 2 lat więzienia za to, a nawet do 12 lat gdyby dziecko z tego powodu targnęło się na życie, jednak na razie to tylko postulaty). Niemniej, jeśli drugi rodzic narusza orzeczenie sądu o kontaktach, można zawiadomić policję o niestosowaniu się do orzeczenia sądu. Czasem bywa to kwalifikowane jako utrudnianie sprawowania opieki (art. 206 KK – gdy ktoś zatrzymuje dziecko wbrew prawu). W praktyce policja często radzi skorzystać z drogi cywilnej (postępowanie egzekucyjne w sądzie), ale zgłoszenie incydentu tworzy oficjalny ślad i może zdyscyplinować drugą stronę.

4. Kurator sądowy: Sąd może na wniosek zarządzić, że kontakty będą odbywać się w obecności kuratora – szczególnie, jeśli dochodziło do incydentów przy przekazywaniu dziecka lub istnieje ryzyko niewydania go. Kurator nadzoruje przebieg spotkania, co może zapobiec otwartemu łamaniu postanowień. Można wnioskować o takie zabezpieczenie tymczasowe, by usprawnić realizację kontaktów.

5. Zmiana rozstrzygnięć o opiece: Jeżeli uporczywe utrudnianie kontaktów idzie w parze z nastawianiem dziecka przeciw drugiemu rodzicowi (alienacją rodzicielską) i poważnie godzi w dobro dziecka, warto rozważyć wystąpienie do sądu o ograniczenie władzy rodzicielskiej temu rodzicowi, a nawet zmianę miejsca pobytu dziecka. Sąd rodzinny ocenia dobro dziecka – jeżeli dojdzie do wniosku, że rodzic, przy którym dziecko mieszka, działa na szkodę relacji dziecka z drugim rodzicem, może np. ustanowić nadzór kuratora nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej lub w skrajnym razie zmienić to, któremu z rodziców powierzone jest wychowywanie. To jednak ostateczność, wymagająca wyraźnych dowodów na to, że dana postawa poważnie krzywdzi dziecko.

Podsumowując, nie wolno biernie godzić się na łamanie ustalonych kontaktów. Należy zaangażować sąd – początkowo w trybie cywilnym (wnioski o egzekucję), a jeśli trzeba także organy ścigania. Sądowe mechanizmy (groźba i nakładanie kar finansowych) są skuteczne – perspektywa wysokiej grzywny często przekonuje opornego rodzica do zmiany postępowania. Warto też zachować wszelkie dowody utrudniania kontaktów i od początku dbać o formalne ustalenie zasad opieki. Zawsze na pierwszym miejscu stoi dobro dziecka – ma ono prawo do obu rodziców, a sądy coraz surowiej podchodzą do przypadków rodzicielskiej alienacji.