Zabezpieczenie alimentów i kontaktów z dzieckiem

Zabezpieczenie alimentów i kontaktów z dzieckiem – jak działa?

Zabezpieczenie roszczeń o alimenty lub o kontakty z dzieckiem to tryb uzyskania tymczasowych rozstrzygnięć na czas trwania postępowania sądowego. Dzięki zabezpieczeniu nie trzeba czekać do prawomocnego wyroku, aby np. otrzymywać alimenty na dziecko lub mieć uregulowane spotkania z dzieckiem. Sąd, na wniosek uprawnionej strony, może wydać postanowienie zabezpieczające stosunkowo szybko, nawet na posiedzeniu niejawnym (bez rozprawy) jeśli wymaga tego dobro dziecka i pilność sprawy.

• Zabezpieczenie alimentów: Polega na zobowiązaniu jednego z rodziców do płacenia drugiemu na rzecz dziecka określonej kwoty miesięcznie, jeszcze przed zakończeniem sprawy. Można o nie wnosić już w pozwie o alimenty (lub pozwie rozwodowym, jeśli tam dochodzimy alimentów na dzieci) – wówczas sąd często w ciągu kilku tygodni wydaje postanowienie, że np. od zaraz ojciec ma płacić kwotę X tytułem alimentów tymczasowych. Takie świadczenie należy się natychmiast, jest wykonalne od razu (nadawana jest klauzula wykonalności z urzędu) – można więc nawet skierować je do komornika, gdyby zobowiązany nie płacił dobrowolnie. Zabezpieczenie alimentacyjne ma ogromne znaczenie dla dziecka, bo zapewnia środki na utrzymanie już na początku procesu – przeciwdziała sytuacji, w której dziecko czekałoby np. rok na wyrok i w tym czasie brakowałoby pieniędzy na jego potrzeby. Tymczasowa kwota alimentów bywa ustalana w oparciu o wstępne dane o potrzebach dziecka i dochodach rodzica, a później w wyroku sąd może ją skorygować (np. zasądzić inną kwotę z wyrównaniem różnicy).
• Zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem: W sprawach o uregulowanie kontaktów (albo w ramach rozwodu/separacji, gdzie kwestie kontaktów też się rozstrzygają) sąd może wydać tymczasowe postanowienie ustalające na czas procesu, jak mają wyglądać spotkania z dzieckiem. Przykładowo, może orzec, że na czas trwania sprawy ojciec widuje dziecko co drugi weekend i połowę wakacji, albo że kontakty odbywają się np. w obecności kuratora, jeśli jest taka potrzeba. Tego typu zabezpieczenie chroni więź z dzieckiem w okresie przejściowym – zapobiega sytuacji, że jedno z rodziców odsuwa drugie od dziecka na długie miesiące, aż do wyroku. Dla dziecka jest to ważne, bo pozwala zachować stabilność relacji z obojgiem rodziców. Również rodzicom często łatwiej funkcjonować w okresie sporu, gdy mają tymczasowo jasno określone zasady (zmniejsza to napięcie i konflikty na tle kontaktów).

Procedura: Aby uzyskać zabezpieczenie, należy złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia – może on być zawarty w piśmie inicjującym sprawę (pozwie/wniosku) lub złożony oddzielnie w toku postępowania. Wniosek powinien wykazać istnienie roszczenia (np. pokrewieństwo i obowiązek alimentacyjny albo prawo do kontaktu jako rodzic) oraz interes prawny w zabezpieczeniu (czyli, że brak zabezpieczenia mógłby pokrzywdzić dziecko lub udaremnić wykonanie wyroku w przyszłości). Sąd rozpoznaje taki wniosek niezwłocznie, często właśnie na posiedzeniu niejawnym, biorąc pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka i pilność sprawy. Postanowienie o zabezpieczeniu jest skuteczne od razu i wykonalne, choć stronom przysługuje na nie zażalenie.

Przykłady: W sprawie alimentów sąd może w zabezpieczeniu zasądzić np. „od pozwanego na rzecz małoletniego X alimenty w kwocie 800 zł miesięcznie płatne z góry do 10. dnia każdego miesiąca” – i ta kwota musi być płacona aż do wydania wyroku (który tę kwotę potwierdzi lub zmieni). W sprawie kontaktów sąd może np. postanowić, że „ustala kontakty ojca z małoletnią Y w każdy wtorek i co drugi weekend… itd.” – co obowiązuje od razu. Dzięki temu dziecko odczuwa mniejsze skutki konfliktu między rodzicami, bo zarówno finansowo, jak i emocjonalnie ma zabezpieczone potrzeby na czas procesu.

Podsumowując, zabezpieczenie alimentów i kontaktów to tymczasowe rozwiązania służące ochronie dobra dziecka zanim zapadnie ostateczny wyrok. Działają szybko i skutecznie: dziecko od razu dostaje wsparcie finansowe i nie traci kontaktu z rodzicem. Dla rodzica dochodzącego swoich praw jest to ogromna ulga – nie musi przez rok czy dwa pozostawać bez środków lub bez widzeń z dzieckiem. Wniosek o zabezpieczenie warto złożyć zawsze, gdy zwłoka w zaspokojeniu potrzeb dziecka mogłaby mu poważnie zaszkodzić. Sąd, kierując się dobrem dziecka, z reguły takie wnioski uwzględnia.